چکیده
اریترومالژیا (Erythromelalgia) یک اختلال نادر و دردناک است که با احساس سوزش، گرما و قرمزی در اندام‌ها همراه است. در سال‌های اخیر، توکسین بوتولینوم به‌عنوان گزینه‌ای نوین برای درمان این بیماری معرفی شده است. این مقاله به بررسی شواهد بالینی موجود در مورد اثربخشی توکسین بوتولینوم در درمان اریترومالژیا می‌پردازد و همچنین به معرفی «مصپورت^®»، نخستین توکسین بوتولینوم تولید شده در ایران که مورد استقبال پزشکان قرار گرفته، اشاره می‌کند.
مقدمه
اریترومالژیا یک سندرم نادر است که با اپیزودهای درد سوزشی، گرما و اریتم در اندام‌ها مشخص می‌شود. این بیماری می‌تواند به‌صورت اولیه یا ثانویه به سایر اختلالات مانند پلی‌سایتمی ورا یا لوپوس اریتماتوز سیستمیک باشد. مکانیسم‌های پاتوفیزیولوژیک شامل اختلال در عملکرد عروق خونی کوچک و تحریک‌پذیری بیش‌ازحد نورون‌های حسی است [1].

مکانیسم اثر توکسین بوتولینوم
توکسین بوتولینوم با مهار آزادسازی نوروترنسمیترهایی مانند استیل‌کولین، CGRP و Substance P از پایانه‌های عصبی، می‌تواند انتقال درد را کاهش دهد. این مکانیسم‌ها باعث کاهش التهاب نوروژنیک و بهبود علائم اریترومالژیا می‌شوند [2].
مطالعه‌ای در سال 2024 توسط Brown و همکاران گزارش داد که تزریق بوتاکس رقیق‌شده با دوز بالا در ناحیه مبتلا به‌صورت داخل‌پوستی می‌تواند شدت درد و تعداد دفعات حملات اریترومالژیا را کاهش دهد. این درمان برای بیمارانی با پاسخ ضعیف به داروهای خوراکی مؤثر واقع شد [1].
همچنین در مطالعه‌ای دیگر در سال 2019، Gerwin نشان داد که استفاده از تزریق زیرجلدی توکسین بوتولینوم در الگوی شبکه‌ای منجر به کاهش درد مزمن در بیماران مقاوم به درمان‌های کلاسیک شده است [2].
در یک مطالعه کوچک‌تر توسط Lin و همکاران در سال 2013، بهبود قابل‌توجهی در شدت علائم اریترومالژیا پس از تزریق توکسین بوتولینوم گزارش شد. بیماران کاهش احساس سوزش و گرمای موضعی را تجربه کردند [3].
«مصپورت^®» نخستین توکسین بوتولینوم نوع A تولید شده در ایران است که توسط شرکت داروسازی مصون دارو تولید شده است. این محصول با حفظ استانداردهای بین‌المللی، توانسته نظر مثبت بسیاری از پزشکان را در زمینه‌های مختلف از جمله زیبایی و درمانی جلب کند. با توجه به اثربخشی توکسین بوتولینوم در درمان اریترومالژیا، شواهد بالینی متعدد نشان می‌دهد که توکسین بوتولینوم، به‌ویژه در موارد مقاوم به درمان‌های مرسوم، می‌تواند به‌عنوان یک روش درمانی مؤثر در کنترل علائم اریترومالژیا مورد استفاده قرار گیرد. استفاده از برندهای معتبر ایرانی مانند «مصپورت^®» نیز با توجه به کیفیت، ایمنی و دسترسی مناسب، می‌تواند موجب ارتقاء سلامت بیماران در کشور شود.

منابع:

1. Brown A, AbdelHameid D, Nezafati K, Goff HW. Hyper-dilute botulinum toxin as an effective treatment for refractory erythromelalgia. JAAD Case Reports. 2024;53:119-121.
https://www.jaadcasereports.org/article/S2352-5126(24)00361-8/fulltext
2. Gerwin RD. Botulinum Toxin as Successful Treatment of Refractory Erythromelalgia Pain. Pain Medicine. 2019;20(6):1251–1253.
https://academic.oup.com/painmedicine/article/20/6/1251/5272610
3. Lin KH, Wang SJ, Fuh JL, Chen SP. Effectiveness of botulinum toxin A in treatment of refractory erythromelalgia. J Chin Med Assoc. 2013;76(5):296–298.
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1726490113000208